طراحی چهارچوب صلاحیت حرفه ای
طراحی چهارچوب صلاحیت حرفه ای
1ـ طراحی چارچوب صلاحیت حرفهای باید مبتنی بر شایستگیهای حرفهای شامل شایستگیهای فنی، غیرفنی از قبیل اخلاق حرفهای و شایستگیهای عمومی باشد. شایستگیهای حرفهای باید بر اساس مجموعهای منسجم از دانش، مهارت و نگرش مبتنی بر کارهای درون یک حرفه تدوین گردد. این طراحی باید تا بالاترین سطوح با توجه به نوع مشاغل و حِرَف و بر اساس نظام طبقهبندی مشاغل و حِرَف کشور انجام شود.
- دانش و توانایی های مورد نیاز برای انجام یک کار خاص در هر سرویس یا بخش تولیدی،
2- شایستگی های اجتماعی، شامل توانایی ایجاد ارتباط معتبر با دیگران، کار در تیم ها و ایجاد شبکه های اجتماعی،
3- نگرش ها شامل توانایی دستیابی به اهداف، اعتماد به نفس، انعطاف پذیری، انگیزش و توانایی نبرد برای باورها،
4- شایستگی های معنوی یعنی توانایی ایجاد ایده های جدید و ابتکارات، و.......
5- شایستگی های اخلاقی، شامل ارزش های اصلی که به تشخیص و تمایز میان حق و باطل (درست و نادرست) کمک می کند.
۲ـ کدگذاری حِرَف و مشاغل باید بر اساس آخرین نظام بینالمللی طبقهبندی مشاغل و حِرَف مصوب سال ۲۰۰۸ میلادی سازمان جهانی کار انجام گیرد.
۳ـ توسعه حرفهای در چارچوب صلاحیت حرفهای ملی باید زمینه تحرکپذیری افقی و عمودی در گروههای بزرگ شغلی را تا سطوح بالا فراهم آورد و سنجش یادگیری مادامالعمر را امکانپذیر کند.
۴ـ تدوین و تصویب استانداردهای آموزش، ارزشیابی و شایستگی حرفه باید براساس چهارچوب صلاحیت حرفهای ملی انجام شود.
۵ ـ مدارک و گواهینامهها در نظام آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی باید مبتنی بر چهارچوب صلاحیت حرفهای ملی اعطاء گردد.
6- فرآیند انجام کلیه فعالیتها با رعایت ضوابط و مقررات مصوب از جمله : مصوبه هیات محترم وزیران و سایر اسناد بالادستی دنبال خواهد شد.
مسیرهای آموزش در چارچوب ملی صلاحیت
پارادایم جدید توسعه مهارت ها شامل چندین مسیر آموزشی است که در یک چارچوب ملی صلاحیت گنجانده شده است. ارائه آموزش مبتنی بر مدرسه، یک بخش حیاتی این پارادایم است. علاوه بر این، آموزش متناوب و آموزش دوره کارآموزی نیز در آن گنجانده شده است. مهارت هایی که به شکل غیر رسمی و خصوصی به دست آمده اند، باید به رسمیت شناخته شوند. نهایتا، باید ادغام در بازار کار و حرفه ای شدن، صورت گیرد.
با توجه به اهمیت بخش خصوصی در ایران ، اولویت اصلی، تغییر به چارچوبی برای به رسمیت شناختن و اعتبار سنجی تمام انواع مهارت ها و تجارب کاری در چارچوب ملی صلاحیت است که شامل چندین مسیر آموزشی می باشد.
جدول .1.1 مسیرهای آموزش در چارچوب ملی صلاحیت،
جدول 1.2 از مسیر مدرک تحصیلی و گواهینامه، تا مسیر توسعه مهارت ها،
تغییر منطق توسعه مهارت ها
در سال های اخیر، سازمانهای مختلف جهانی برای توسعه، در همکاری با NGO های محلی و مقامات ملی، تلاش هایی برای تغییر منطق فعلی توسعه مهارت ها از کارآمدی داخلی به کارآمدی خارجی، و حرکت از تاکید بر مسیر گواهی نامه، به مسیر تاکید بر توسعه مهارت ها انجام داده اند (شکل 1.2 را ببینید).
چارچوب صلاحیت های ملی
چارچوب صلاحیت های ملی (EQF)، توسط مدیریت کل اعتبار بخشی، ادغام و تایید اعتبار ( اداره کل اعتباربخشی، ادغام و تایید اعتبار با همکاری سازمان های مربوطه می تواند به شکل زیر ارائه شود . شورای ملی استاندارد سازی و صدور گواهینامه ی شایستگی های کار در توسعه ی EQF، خصوصا در مورد مسائل مرتبط با اشتغال ، و معادلسازی با مدارک آموزش رسمی، مشارکت داشته است. EQF (پایین را ببینید)، 10 سطح دارد و مشابه با چارچوب صلاحیت های اروپا طراحی شده است. استاندارد های ملی شایستگی و ارتباط آنها با چارچوب صلاحیت های ایران ، توسط شورای استاندارد سازی و صدور گواهینامه ی شایستگی های کار ، که شامل نمایندگان ادارات دولتی، کارکنان و کارفرمایان، و همچنین مربیان است تنظیم و ترویج شده است.
|
سطح EQF |
آموزش های رسمی وغیر رسمی |
سطوح قابل اجرا |
|
شرح ویژگی های صلاحیت های حر فه ای |
|
1 |
آموزش پایه |
کارگر ساده |
1 |
* فعالیت های به شدت معمولی و قابل پیش بینی * کار تحت آموزشِ سرپرست |
|
|
|
|||
|
2 |
کارگر ماهر |
2 |
* برنامه ریزی شده، فعالیت های عمدتا تصادفی و قابل پیش بینی * کار تحت آموزش سرپرست * کار با همکاری گروهِ معادل |
|
|
3 |
متوسطه ی اولیه |
کمک کاردان حرفه ای |
3 |
* فعالیت های معمولی و همچنین کمی غیر قابل پیش بینی * دریافت برخی آموزش ها از طرف سرپرست * نظارت و جهت دهی به کارکنان زیر دست |
|
4 |
تکنسین حرفه ای از قبیل کاردان |
4 |
* فعالیت های معمولی یا متفاوت برنامه ریزی شده * فعالیت های غیر قابل پیش بینی * دریافت دستور العمل از طرف سرپرست * ارائه ی آموزش های خاص به کارکنان زیر دست * مسئولیت نسبت نتایج کار خود و دیگران |
|
|
5 |
آموزش های حر فه ای |
کاردان ارشد حرفه ای |
5 |
* ارائه ی دستور العمل های کلی و آموزش های خاص به زیردستان * مسئولیت نسبت به نتایج کار خود و دیگران * مسئولیت برای برنامه ریزی فعالیت ها برای یک گروه کاری |
|
6 |
کارشناس حرفه ای |
6 |
* مدیریت فعالیت های فنی یا حرفه ای پیچیده |
|
|
7 |
کارشناس ارشد حرفه ای |
7 |
* مسئولیت برای پیشرفت حرفه ای دیگران * مسئولیت برای برنامه ریزی فعالیت ها برای یک گروه کاری * ارائه راهکارها ی توسعه و خلاقیت محور |
|
|
8 |
دکترای حزفه ای |
مزایای ارزشیابی صلاحیت های حرفه ای EQF
یک چارچوب صلاحیت که یادگیری قبلی را به رسمیت می شناسد، به لحاظ شخصی، تاثیر معناداری بر شاگردان دارد. این، آنها را قادر می سازد تا تجارب خود را یکپارچه نموده و به آنها بینش و حمایت همتایان را ارائه می نماید. این مربوط به شغل فعلی شاگرد است و موجب افزایش اعتماد به نفس می شود. علاوه بر این، موجب افزایش توانایی برای مشارکت در بازار کار می شود.
تاثیرات برای کارفرمایان و سازمان ها این است که کارکنان، شایسته تر، دارای اعتماد به نفس بیشتر، ذهنی تر، و تحلیلی تر می شوند و اعضای تیم بهتر می شوند و مهارت های ارتباطی بهتری پیدا می کنند. کارکنان، یادگیری مرتبط با کار و در محل را تجربه نموده و انگیزه ی بالاتر، و بهره وری بهتری، نشان می دهند.